ค่า DF คืออะไร: โมเดลคิดค่ามือแพทย์ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย และข้อตกลงที่กันทะเลาะทุกสิ้นเดือน

01ค่า DF คืออะไร และต่างจากค่าบริการของคลินิกตรงไหน

เวลาคนไข้จ่ายค่าฉีดฟิลเลอร์ 18,000 บาท เงินก้อนนั้นไม่ได้เป็นของแพทย์ทั้งหมด และไม่ได้เป็นของคลินิกทั้งหมด ราคานี้รวมของอย่างน้อยสามอย่างเข้าด้วยกัน คือค่าตัวยาและเวชภัณฑ์ ที่มีต้นทุนจริง ค่าบริการของคลินิก ที่ครอบคลุมสถานที่ เครื่องมือ ใบอนุญาต พนักงานหน้าเคาน์เตอร์และผู้ช่วย และค่าธรรมเนียมแพทย์ หรือค่า DF ที่ตกเป็นค่าตอบแทนของคนที่ลงมือทำ

ค่า DF ถูกแยกออกมาเป็นก้อนของตัวเองเพราะแพทย์ในคลินิกความงามส่วนใหญ่ไม่ได้กินเงินเดือนอย่างเดียว หลายคนออกตรวจหลายที่ ทำงานเป็นเวร และรายได้ผูกกับปริมาณงานที่ทำจริง คลินิกจึงต้องมีวิธีบอกได้ว่าเดือนนี้แพทย์คนนี้ทำอะไรไปบ้างและควรได้เท่าไร ตัวเลขนี้ยังเป็นตัวเลขที่กรมสรรพากรสนใจ เพราะมันคือเงินได้ของแพทย์ที่คลินิกเป็นผู้จ่าย

02โมเดลคิดค่า DF ที่คลินิกความงามใช้จริง 4 แบบ

ทุกโมเดลจ่ายเงินให้แพทย์เหมือนกันหมดในเดือนที่งานเยอะ ความต่างจะโผล่ในเดือนที่คนไข้น้อย ในโปรโมชั่นที่ลดราคาแรง ๆ และในเดือนที่มีเคสคืนเงิน ก่อนเลือกโมเดล ให้ถามคำถามเดียวว่า ถ้าเดือนหน้ายอดตกครึ่งหนึ่ง ใครเจ็บ คำตอบของคำถามนั้นคือโมเดลที่คุณกำลังเลือก

ลองคำนวณเดือนเดียวกันด้วย 4 โมเดล

สมมติแพทย์หนึ่งคนออกตรวจ 8 เวรต่อเดือน แล้วเทียบสองสถานการณ์: เดือนที่ยุ่ง ทำ 62 เคส ยอดสุทธิหลังส่วนลด 620,000 บาท กับเดือนที่เงียบ ทำ 26 เคส ยอดสุทธิ 208,000 บาท ตัวเลขทั้งหมดต่อไปนี้สมมติขึ้นเพื่อให้เห็นรูปแบบ ไม่ใช่อัตราอ้างอิงของตลาด

อ่านตารางตามแนวนอนแล้วจะเห็นสิ่งที่ตัวเลขเดี่ยว ๆ ไม่บอก ในเดือนที่ยุ่ง ทั้งสี่โมเดลจ่ายใกล้กันมาก คือระหว่าง 111,600 ถึง 125,000 บาท ต่างกันไม่ถึง 12% แต่ในเดือนที่เงียบ ช่วงกว้างขึ้นเป็น 31,200 ถึง 64,000 บาท หรือต่างกันกว่าเท่าตัว การเถียงกันว่าจะเอา 18% หรือ 20% จึงเป็นการเถียงกันผิดจุด เรื่องที่ต้องตกลงคือพฤติกรรมของโมเดลในเดือนที่ไม่ปกติ

อีกจุดที่มักถูกมองข้าม: โมเดล ข จ่ายมากกว่าโมเดล ก ในเดือนที่เงียบ (46,800 เทียบกับ 41,600) เพราะราคาเฉลี่ยต่อเคสเดือนนั้นตกลงมาที่ 8,000 บาท ซึ่งต่ำกว่าจุดคุ้มทุนของค่าเหมาจ่าย 1,800 บาทที่อัตรา 20% (คือ 9,000 บาท) ถ้าคลินิกวางแผนจัดโปรโมชั่นราคาถูกจำนวนมาก โมเดลเหมาจ่ายต่อเคสจะแพงกว่าที่คิดไว้ทันที

03ค่า DF กับภาษี: เข้าเงินได้ประเภทไหน หักเท่าไร ยื่นแบบอะไร

จุดที่คลินิกพลาดบ่อยที่สุดคือคิดว่าค่า DF มีวิธีคิดภาษีแบบเดียว จริง ๆ แล้ว รูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างคลินิกกับแพทย์เป็นตัวกำหนดประเภทเงินได้ และประเภทเงินได้เป็นตัวกำหนดว่าหักภาษี ณ ที่จ่ายอย่างไรและยื่นแบบไหน กรมสรรพากรเคยตอบข้อหารือเรื่องนี้ไว้ชัดเจนสองฉบับ

ข้อหารือ กค 0811/4394 ลงวันที่ 23 พฤษภาคม 2545 พิจารณาสองกรณีในคราวเดียว กรณีแรก แพทย์ทำข้อตกลงเป็นหนังสือขอใช้สถานที่ของสถานพยาบาลเพื่อประกอบวิชาชีพ สถานพยาบาลเป็นผู้เก็บเงินจากคนไข้แล้วจ่ายส่วนแบ่งให้แพทย์ตามที่ตกลง กรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเงินค่าตอบแทนที่แพทย์ได้รับจากผู้ป่วย "ทั้งจำนวนเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 (6)" กรณีที่สอง แพทย์ภายนอกที่มารักษาเป็นครั้งคราวโดยไม่มีข้อตกลงลักษณะนั้น และได้รับค่าตอบแทนจากสถานพยาบาลสำหรับงานที่ทำ เป็นเงินได้ตาม มาตรา 40 (2) คือเงินได้เนื่องจากหน้าที่หรือตำแหน่งงานที่ทำหรือจากการรับทำงานให้

แล้ว VAT

ประมวลรัษฎากร มาตรา 81 (1) (ญ) ยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มให้แก่ "การให้บริการรักษาพยาบาลของสถานพยาบาลตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล" และ (ฌ) ยกเว้นให้แก่ "การให้บริการการประกอบโรคศิลปะ การสอบบัญชี การว่าความ หรือการประกอบวิชาชีพอิสระอื่น" ผลคือทั้งค่ารักษาที่คลินิกเก็บจากคนไข้ และค่า DF ที่เป็นค่าตอบแทนการประกอบโรคศิลปะของแพทย์ ไม่ได้อยู่ในระบบ VAT อย่างไรก็ตามการยกเว้นนี้ผูกกับตัวบริการ ไม่ใช่ผูกกับตัวคลินิกทั้งองค์กร คลินิกที่ขายสินค้าอื่นด้วยจึงต้องให้ผู้ทำบัญชีดูว่ารายการใดอยู่นอกถ้อยคำนี้

04สามเรื่องที่ทำให้ทะเลาะกันเรื่องค่า DF ทุกสิ้นเดือน

ข้อพิพาทเรื่อง DF แทบไม่เคยเกิดจากอัตราที่ตกลงกันไว้ มันเกิดจากเคสที่ข้อตกลงไม่ได้พูดถึง แล้วสองฝ่ายตีความคนละแบบโดยสุจริตทั้งคู่ สามเรื่องข้างล่างนี้ครอบคลุมข้อพิพาทส่วนใหญ่ที่เกิดในคลินิกความงาม

1. ค่า DF บนราคาที่ลดแล้ว โปรโมชั่น และวอยเชอร์

คนไข้ซื้อโปรราคา 12,000 บาทจากราคาป้าย 18,000 บาท แล้วยังใช้วอยเชอร์ 1,000 บาทอีก แพทย์มองว่างานที่ทำเท่าเดิม DF จึงควรคิดจาก 18,000 คลินิกมองว่าเงินที่เข้าจริงคือ 11,000 ทั้งสองมุมมีเหตุผล และไม่มีคำตอบที่ถูกต้องสากล สิ่งที่ต้องมีคือการเลือกไว้ล่วงหน้าข้อเดียว ว่าฐานคำนวณคือราคาป้าย ราคาสุทธิหลังส่วนลด หรือราคาสุทธิหลังหักต้นทุนเวชภัณฑ์ แล้วเขียนตัวอย่างการคำนวณที่มีทั้งส่วนลดและวอยเชอร์ประกอบไว้ในข้อตกลงหนึ่งตัวอย่าง

2. ค่า DF ของคอร์สที่ใช้หลายครั้ง

คนไข้ซื้อคอร์ส 10 ครั้งในเดือนมกราคม จ่ายเงินครบทันที แล้วทยอยมาใช้จนถึงเดือนกันยายน โดยครั้งที่ 1–4 แพทย์ ก. เป็นคนทำ และครั้งที่ 5–10 แพทย์ ก. ลาออกไปแล้ว ถ้าข้อตกลงเขียนว่า DF เกิด "เมื่อขาย" แพทย์ ก. ได้ DF ของทั้ง 10 ครั้งในเดือนมกราคม และคลินิกต้องหาคนมาทำอีก 6 ครั้งโดยไม่มีงบ DF เหลือ ถ้าเขียนว่า DF เกิด "เมื่อใช้จริงแต่ละครั้ง" ปัญหานั้นหายไป แต่ต้องตกลงเพิ่มว่าราคาต่อครั้งคิดจากอะไร ราคาป้ายต่อครั้ง หรือราคาคอร์สที่ขายจริงหารด้วยจำนวนครั้ง — สองวิธีให้ตัวเลขต่างกันเสมอเมื่อคอร์สถูกลดราคา

3. ค่า DF เมื่อคืนเงิน เกิดภาวะแทรกซ้อน หรือต้องแก้เคส

เคสที่จ่าย DF ไปแล้วเมื่อสองเดือนก่อน วันนี้คนไข้ขอคืนเงินบางส่วน หรือกลับมาแก้ไขโดยไม่เสียเงินเพิ่ม คำถามคือ DF ที่จ่ายไปแล้วจะเรียกคืนไหม เรียกคืนเต็มจำนวนหรือตามสัดส่วนที่คืนให้คนไข้ และการมาแก้เคสครั้งที่สองนับเป็นเคสใหม่ที่ได้ DF อีกครั้งหรือไม่ ข้อตกลงส่วนใหญ่เงียบเรื่องนี้ ทำให้กลายเป็นการเจรจารายเคสทุกครั้ง ซึ่งเป็นสิ่งที่ทำลายความสัมพันธ์เร็วที่สุด

• ฐานคำนวณ — ระบุชัดว่าคิดจากราคาป้าย ราคาสุทธิหลังส่วนลดและวอยเชอร์ หรือราคาสุทธิหลังหักต้นทุนเวชภัณฑ์ พร้อมตัวอย่างคำนวณหนึ่งเคสที่มีทั้งส่วนลดและวอยเชอร์
• จังหวะที่ DF เกิด — เกิดเมื่อคนไข้ชำระเงิน หรือเมื่อให้บริการเสร็จ และสำหรับคอร์สให้ระบุแยกอีกครั้งว่ายึดจังหวะไหน
• ราคาต่อครั้งของคอร์ส — ราคาป้ายต่อครั้ง หรือราคาที่ขายจริงเฉลี่ยต่อครั้ง เลือกหนึ่งอย่างและเขียนสูตรลงไป
• การคืนเงินและการยกเลิก — DF ถูกกลับรายการตามสัดส่วนของยอดที่คืน และหักจากงวดถัดไป ระบุด้วยว่าถ้าแพทย์ลาออกไปแล้วจะจัดการอย่างไร
• การแก้เคสและภาวะแทรกซ้อน — ระบุว่าการแก้ไขภายในกี่วันถือเป็นส่วนหนึ่งของเคสเดิม (ไม่มี DF ใหม่) และหลังจากนั้นถือเป็นเคสใหม่
• เคสที่มีแพทย์มากกว่าหนึ่งคน — ผู้ปรึกษาเคสกับผู้ลงมือทำแบ่ง DF กันอย่างไร และใครเป็นคนตัดสินเมื่อไม่ตรงกัน
• กำหนดวันปิดงวด วันส่งใบสรุป และวันโอน — พร้อมช่วงเวลาที่แพทย์ทักท้วงได้ เช่น ภายในกี่วันหลังได้รับใบสรุป
• อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่จะใช้และแบบที่คลินิกจะยื่น — เพื่อไม่ให้ยอดโอนสุทธิเป็นเรื่องเซอร์ไพรส์ในเดือนแรก

05ใบสรุปค่า DF รายเดือนควรมีอะไรบ้าง

ใบสรุปที่ดีต้องทำให้แพทย์ตรวจได้เองโดยไม่ต้องถาม และต้องกระทบยอดกลับไปหาระบบขายหน้าร้านได้ หลักคือ เริ่มจากยอดที่เก็บจากคนไข้ แล้วเดินลงมาทีละบรรทัดจนถึงยอดโอน ไม่ใช่โยนตัวเลขสุทธิมาก้อนเดียว ตัวอย่างข้างล่างมีเลขกำกับแต่ละบรรทัดเพื่อให้อ้างถึงได้

วิธีกระทบยอดคือเทียบบรรทัดที่ 2 กับรายงานยอดขายของระบบขายหน้าร้านในช่วงเดียวกัน โดยกรองเฉพาะบิลที่มีแพทย์คนนี้เป็นผู้ทำ ถ้าตรง แปลว่าปัญหา (ถ้ามี) อยู่ที่อัตราหรือฐานคำนวณ ถ้าไม่ตรง แปลว่าปัญหาอยู่ที่การผูกแพทย์กับรายการขาย ซึ่งแก้ที่ต้นทางได้ทันที การแยกสองกรณีนี้ออกจากกันคือสิ่งที่ทำให้ตรวจใบสรุปเสร็จภายในสิบนาทีแทนที่จะเป็นครึ่งวัน บรรทัดที่ 8 ต้องแจกแจงเป็นรายเคสในไฟล์แนบเสมอ เพราะเป็นบรรทัดที่ถูกทักท้วงบ่อยที่สุด

06วิธีวางระบบค่า DF ที่ไม่ต้องเถียงกันทุกเดือน

1. 1

   เลือกฐานคำนวณเดียวสำหรับทั้งคลินิก

   ราคาป้าย ราคาสุทธิหลังส่วนลด หรือราคาสุทธิหลังหักต้นทุนเวชภัณฑ์ เลือกหนึ่งอย่างและใช้กับแพทย์ทุกคน ถ้ามีข้อยกเว้นรายบุคคล ให้เป็นข้อยกเว้นที่เขียนไว้ ไม่ใช่ความเข้าใจที่ต่างกัน

2. 2

   ทำตารางอัตรา DF รายแพทย์ × รายหัตถการ ไม่ใช่อัตราเดียวทั้งคลินิก

   หัตถการที่ใช้ทักษะต่างกันควรมีอัตราต่างกัน และแพทย์ที่มีประสบการณ์ต่างกันก็เช่นกัน ตารางนี้ทำครั้งเดียวและแก้เมื่อมีการเจรจา ไม่ใช่คิดใหม่ทุกเดือน

3. 3

   กำหนดจังหวะที่ DF เกิด แล้วให้ระบบล็อกยอดที่จังหวะนั้น

   เมื่อชำระเงินครบ หรือเมื่อให้บริการเสร็จ เลือกหนึ่งอย่างต่อประเภทงาน สิ่งสำคัญคือเมื่อล็อกแล้วอัตราที่ใช้ต้องถูกบันทึกติดไปกับรายการ ถ้าเดือนหน้าปรับอัตรา รายการเก่าต้องไม่เปลี่ยนตาม

4. 4

   แยกกติกาของคอร์สออกมาเขียนต่างหาก

   คอร์สคือที่มาของข้อพิพาทมากที่สุดเพราะเงินกับงานเกิดคนละเดือน ระบุจังหวะที่ DF เกิด สูตรราคาต่อครั้ง และสิ่งที่จะเกิดขึ้นกับครั้งที่เหลือเมื่อแพทย์ลาออก

5. 5

   ทำให้การกลับรายการเป็นเรื่องอัตโนมัติ ไม่ใช่การเจรจา

   เมื่อมีการคืนเงิน DF ควรถูกกลับรายการตามสัดส่วนโดยเป็นบรรทัดติดลบที่มองเห็นได้ ไม่ใช่การลบรายการเดิมทิ้ง เพราะเดือนที่ยอดหายไปโดยไม่มีร่องรอยคือเดือนที่ความไว้ใจหายไปด้วย

6. 6

   ตกลงวันปิดงวด วันส่งใบสรุป และวันโอน แล้วยึดตามนั้น

   เช่น ปิดงวดสิ้นเดือน ส่งใบสรุปวันที่ 5 ทักท้วงได้ถึงวันที่ 10 โอนวันที่ 15 ปฏิทินที่แน่นอนตัดคำถาม "เมื่อไรจะได้" ออกไปทั้งหมด และทำให้การทักท้วงมีที่ทางของมัน

7. 7

   ให้แพทย์เห็นยอดสะสมระหว่างเดือน ไม่ใช่รอสิ้นเดือน

   เมื่อแพทย์เห็นตัวเลขเดินทุกวัน ความคลาดเคลื่อนจะถูกทักท้วงตอนที่ยังหาต้นตอได้ง่าย แทนที่จะถูกทักท้วงพร้อมกันทีเดียว 148 รายการในวันปิดงวด

8. 8

   ทบทวนอัตราตามปฏิทิน ไม่ใช่ตามอารมณ์

   กำหนดรอบทบทวน เช่น ทุก 6 เดือน หรือเมื่อโครงสร้างราคาเปลี่ยน การรู้ล่วงหน้าว่ามีรอบทบทวนทำให้ไม่ต้องมีใครเปิดเรื่องกลางเดือน

07ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

• ตกลงเป็นเปอร์เซ็นต์โดยไม่ระบุว่าเปอร์เซ็นต์ของอะไร — ข้อพิพาทอันดับหนึ่ง และเป็นข้อที่แก้ได้ด้วยประโยคเดียวในวันที่เริ่มงาน
• คำนวณ DF จากบิล แต่โอนเงินตามยอดที่จำได้ — เมื่อยอดโอนไม่ตรงกับใบสรุปสองสามเดือนติด แพทย์จะเลิกอ่านใบสรุป และหลังจากนั้นความผิดพลาดจริง ๆ จะไม่ถูกจับได้อีกเลย
• ไม่บันทึกอัตราที่ใช้ไว้กับรายการ — พอปรับอัตราใหม่ รายงานย้อนหลังเปลี่ยนตามทั้งหมด และไม่มีใครพิสูจน์ได้อีกว่าเดือนก่อนตกลงกันที่เท่าไร
• หักภาษี ณ ที่จ่ายด้วยอัตราเดียวกับแพทย์ทุกคน โดยไม่ดูรูปแบบความสัมพันธ์ — แพทย์ที่เป็นลูกจ้างกับแพทย์ที่ทำข้อตกลงใช้สถานที่ อยู่คนละมาตราและยื่นคนละแบบ
• แสดงเฉพาะยอดโอนสุทธิในใบสรุป — แพทย์ที่เข้าข่ายมาตรา 40 (6) ต้องใช้ตัวเลขยอดที่เก็บจากคนไข้ในการยื่นภาษีของตัวเอง ถ้าใบสรุปไม่มี เขาจะต้องมาขอทุกปี
• ปล่อยให้คอร์สค้างท่ออยู่ในระบบโดยไม่มีเจ้าของ — ครั้งที่เหลือของคอร์สที่แพทย์เดิมลาออกไปแล้ว จะกลายเป็นงานที่ไม่มีงบ DF รองรับ ถ้าไม่ได้เขียนกติกาไว้ก่อน
• ใช้ไฟล์สเปรดชีตที่มีคนแก้ได้หลายคน — ปัญหาไม่ใช่สูตรผิด แต่คือไม่มีใครบอกได้ว่าใครแก้อะไรเมื่อไร ซึ่งเป็นคำถามเดียวที่สำคัญเมื่อตัวเลขไม่ตรง

08เช็กลิสต์ก่อนเซ็นหรือแก้ข้อตกลงค่า DF

ใช้ตอนคุยกับแพทย์คนใหม่ หรือตอนทบทวนข้อตกลงเดิม ถ้ามีข้อไหนติ๊กไม่ได้ นั่นคือข้อที่จะกลายเป็นข้อพิพาทในอีกไม่กี่เดือน

• ระบุฐานคำนวณชัดเจน — ราคาป้าย ราคาสุทธิหลังส่วนลด หรือหลังหักต้นทุนเวชภัณฑ์
• มีตัวอย่างการคำนวณหนึ่งเคสที่มีทั้งส่วนลดและวอยเชอร์ประกอบไว้ในเอกสาร
• ระบุอัตราเป็นรายหัตถการหรือรายกลุ่มหัตถการ ไม่ใช่อัตราเดียวลอย ๆ
• ระบุจังหวะที่ DF เกิด — เมื่อชำระเงิน หรือเมื่อให้บริการเสร็จ
• มีวรรคของคอร์ส: DF เกิดเมื่อใช้ครั้งใด ราคาต่อครั้งคิดจากอะไร และครั้งที่เหลือเป็นของใครเมื่อแพทย์ลาออก
• มีวรรคของการคืนเงินและการยกเลิก พร้อมวิธีกลับรายการและงวดที่จะหัก
• มีวรรคของการแก้เคสและภาวะแทรกซ้อน ว่าอะไรคือส่วนหนึ่งของเคสเดิม
• มีวรรคของเคสที่มีแพทย์มากกว่าหนึ่งคน
• ระบุประเภทเงินได้ อัตราภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่จะใช้ และแบบที่คลินิกจะยื่น
• ระบุปฏิทิน — วันปิดงวด วันส่งใบสรุป ช่วงทักท้วง และวันโอน
• ระบุรอบทบทวนอัตรา และเงื่อนไขที่ทำให้ต้องทบทวนก่อนกำหนด
• แพทย์เห็นยอดสะสมของตัวเองระหว่างเดือนได้ ไม่ต้องรอใบสรุป